Uitslag
fotowedstrijd Terebinth 2007
Honderd impressies van
een andere wereld
Op de oproep om
de mooiste foto’s van een begraafplaats in te sturen, kwamen ruim
honderd inzendingen binnen, die zeer divers waren. Dat gold zeker
voor de locaties: van de Benelux tot Litouwen, van Canada tot
Argentinië en van Cuba tot Zambia. Maar ook wat op de foto werd
gezet liep sterk uiteen.
Er waren
bijvoorbeeld overzichten van begraafplaatsen, details van
grafmonumenten, tekenen van verval, beeldhouwwerken, grafschriften,
hekwerken en fotoportretten. Er is gefotografeerd bij zonneschijn en
regen, bij mist en sneeuw, bij dag en nacht. Het resulteerde in veel
mooie, boeiende foto’s en enkele ontroerende en eigenzinnige
afbeeldingen.
De selectie had plaats in drie rondes, waarbij de juryleden op zoek
zijn gegaan naar foto’s met een ongebruikelijke invalshoek, een
extra dimensie. Uit de inzendingen heeft de jury unaniem gekozen
voor ‘Angel Guards Cemetery’ van Betty Mercey. Zij portretteerde de
kleine begraafplaats van St. Brisson in Frankrijk op een mistige
morgen vanachter de zwarte spijlen van het stalen toegangshek.
Tussen de spijlen hangt een spinnenweb met druppels eraan.
Daarachter ligt de begraafplaats, vervaagd door de mist. Een foto
met een intense sfeer, die een kijkje geeft in een andere wereld, in
het onbekende, in het hiernamaals zo u wilt. De compositie is
perfect. Deze foto zou op elke oude begraafplaats gemaakt kunnen
worden, waardoor hij de plek overstijgt en verwijst naar het
universele, het tijdloze dat begraafplaatsen kunnen hebben.
‘Borinage’ van Theo Bijker is op de tweede plaats terecht gekomen.
Een foto vol drama en melancholie, waarbij het fotoportret van het
jonge kind op de voorgrond, de rij grauwe zerken en het
industriegebied op de achtergrond de troosteloosheid versterken.
De derde plaats is voor ‘Joods kerkhof in Heusden’ van Hanny van
Moorsel. Een sterk beeld van een vrij gewone begraafplaats, gevat in
een goede compositie. Door het standpunt van de fotograaf wordt de
blik van de kijker langs het rijtje grafstenen door het openstaande
hek naar buiten getrokken. Alsof er toch aan de dood te ontsnappen
valt.
De jury: Rita Hulsman, Jannes
Mulder en Bert Pierik
Eerste plaats
Betty Mercey, Engel
De ingang van het kleine begraafplaatsje van St.-Brisson (Bourgogne,
Frankrijk) wordt afgesloten met een stalen poort. In deze poort had
een spin een web gemaakt. Dat het web de vage vorm van een engel
lijkt te hebben is bijzonder toepasselijk. Het was die morgen
ongelooflijk mistig en dat veroorzaakte de druppels op het web.
Tweede plaats
Theo Bijker, Borinage
Deze foto is afgelopen zomer gemaakt in de
Belgische Borinage, ten zuidwesten van Charleroi. Ik ben vaker op
deze plek geweest. De begraafplaats van Damprey ligt aan de rand van
een industriële zone waarvan wij er in Europa niet meer zoveel
bezitten. De kleur van het industriegebied is ook te vinden op de
grafstenen en de huizen van het dorp achter de begraafplaats. Deze
foto ontroert me. Een te jong kind ligt hier begraven, de
achtergrond zorgt voor extra beladenheid.
Derde plaats
Hanny van Moorsel, Joods kerkhof in Heusden
Joods kerkhof
in Heusden, een klein kerkhofje in Noord-Brabant met enkele graven
uit 1870-1890.
Dank
Alle deelnemers hartelijk dank voor hun inzendingen. Volgend jaar
organiseert De Terebinth opnieuw een fotowedstrijd met een nieuw
thema.
Alle inzendingen zijn nog te zien op:
Terebinth Fotowedstrijd |
|
Inhoud Terebinth
december 2007
|
Na achttien jaar voorbereiding
werd op 19 december 2007 het Nederlands Uitvaart Museum Tot
Zover, zoals de naam voortaan luidt, geopend. Deze gebeurtenis is
voor onze funeraire cultuur zo belangrijk dat het
decembernummer dit keer later uitkomt. De rubrieken Graven
op internet, Mens en Plek en Boekbesprekingen besteden
aandacht aan het museum. Centraal staan drie artikelen over
de filosofie achter funeraire musea. De missie van het
museum in Kassel en van musea elders in Europa en Amerika
wordt vergeleken met de opzet in Nederland.
|
Nederlands Uitvaart Museum geopend
Na achttien jaar is het dan zover: op 19 december knipte
minister Plasterk van OCW spreekwoordelijk het lintje door.
De redactie van Terebinth had een ‘preview’. Voor
welke opzet en invalshoek heeft Tot Zover gekozen?
Sepulkralmuseum in Kassel
Wie
funerair museum zegt, denkt al snel aan ‘Kassel’. Hoe ziet
dit museum er
uit?
Funeraire musea all over the world
Verslag van een digitale reis over de wereld van
uitvaartmusea.
Fotowedstrijd: de uitslag
Een keuze uit meer dan honderd inzendingen…
En verder
Graven op internet: Terug
in de tijd
Mens en Plek; Henk Kok
Boekbesprekingen
Excursie: Heemskerk en Beverwijk
Gast aan het woord: Marrie Bot, fotografe
Dit nummer aanvragen?
Hierbij vraag ik een proefnummer
aan van het laatst verschenen nummer van Terebinth. Een los
exemplaar kost € 2,50 exclusief verzendkosten.
Bestellen
|
Nederlands Uitvaart
Museum Tot Zover geopend
 Tot zover… Dat wordt de naam van het Nederlands Uitvaartmuseum in Amsterdam. Na tientallen jaren van ideeën, lobbyen, praten, plannen maken, zoeken, verzamelen en bouwen was het dan eindelijk zo ver. Op 19 december werd het museum geopend. Door wie anders dan Henk Kok (84 jaar) die al ruim vijftig jaar alles verzameld wat te maken heeft met dood, begraven en herdenken. Zijn verzameling zal vanaf vandaag onderdeel uitmaken van Museum Tot Zover. Belangrijk om te vermelden is dat ook de verzameling grafzerken, uniformen en lijkkleden van Wim Vlaanderen is opgenomen.
In de aula van begraafplaats de De Nieuwe Ooster spraken Guus Sluiter (directeur), Henri Keizer (voorzitter bestuur) en Henk Kok de in groten getale toegestroomde belangstellenden toe. Sluiter ging vooral in op wat er bereikt was en wie daarbij hadden geholpen, terwijl Keizer het belang van het museum onderstreepte. Keizer presenteerde ook een boekje dat over de totstandkoming van het museum geschreven is. Grote bijval kreeg hij nadat hij het eerste exemplaar van dit boekje uitreikte aan de vrouw van Henk Kok. Vervolgens nam Kok het woord en hij toonde zich blij dat nu eindelijk zijn droom was uitgekomen. Hij sprak een speciaal woord van dank aan enkele mensen die aan de wieg hebben gestaan van het museum. Aan alle aanwezigen liet hij weten nu daadwerkelijk zijn taak als conservator neer te leggen, maar niet nadat hij nog een fraai haarwerk had overhandigd aan Guus Sluiter. Dit stuk werd in dank aanvaard en zal toegevoegd worden aan de collectie.
Na alle toespraken werden Henk Kok en zijn vrouw meegenomen door twee engeltjes naar het museum. Daar werden ze opgewacht door als de Dood verklede dames die het gezelschap naar binnen begeleidden. Daar werd door Kok een openingshandeling verricht bij het digitale monument.
Collectie
 Na een hapje en een drankje kon een ieder het Museum bezichtigen. De over de jaren geschonken objecten zijn opgenomen in fraaie vitrines. Her en der wordt met audiovisuele middelen meer beeld en uitleg gegeven. Ook de verzameling lijkwagens in miniatuur ontbrak niet. De verzameling zoals die door Museum Tot Zover wordt getoond biedt een overzicht van de Nederlandse tradities en gebruiken op het gebied van sterven, begraven en rouwverwerking. Maar er is ook aandacht voor moderne uitvaartrituelen, waaronder die binnen andere culturen.
De Terebinth deed van zich spreken door haar kersteditie van Terebinth op de leestafel te leggen. Daarin speciale aandacht voor de opening van het Museum, dus dat was volgens velen een primeur.
Vanaf 20 december is het museum voor het publiek geopend. De collectie is bijzonder om te zien en de wijze waarop deze wordt getoond roept veel bewondering op. Als over enkele weken ook het kenniscentrum draait en de Gang (de ruimte tussen de oude woning en het nieuwe deel) is ingevuld met een wisselende tentoonstelling dan is het Museum de plek om eens enkele uren rond te neuzen in de rijke wereld die de dood met zich brengt, of juist achterlaat.
Praktische informatie
Het museum is gevestigd op begraafplaats, crematorium en
gedenkpark De Nieuwe Ooster.
Nederlands Uitvaart Museum Tot Zover
Kruislaan 124
1097 GA Amsterdam.
T 020-6940482.
www.totzover.nl
Open: di-zo 11.00–17.00 uur. Het museum is gesloten op 1
januari, 30 april en 25 december.
Het museum is op 26 december geopend van 13.00-17.00
uur.
Café Roosenburgh is iedere dag open van 10.00-17.00 uur.
Reacties
De Redactie is benieuwd naar de reactie van bezoekers
aan het nieuwe museum en nodigt u uit tot het schrijven
van een korte impressie van uw bezoek eventueel
vergezeld van een foto. De reacties worden geplaatst op
de site van de Terebinth onder het kopje Actueel. Stuur
uw reactie naar:
Redactie Nieuwsbrief
Foto linksboven: Henk Kok
opent het Nederlands Uitvaart Museum Tot Zover. Links
directeur Guus Sluiter. (Foto Wim Cappers)
Foto rechtsonder: Grote zaal in het nieuwe museum. (Foto
Wim Cappers) |
|
|
Wandel mee over
begraafplaats Crooswijk
 Op begraafplaats Crooswijk vinden niet alleen veel
Rotterdammers hun laatste rustplaats, het is ook een park
met monumentale bomen, waterpartijen en architectuur. Ter
ere van het 175-jarig bestaan van de begraafplaats heeft
burgemeester Opstelten daarom op 26 oktober een culturele
wandelroute geopend.
De wandelroute neemt de
bezoeker mee langs grafstenen uit gesloopte of
gebombardeerde Rotterdamse kerken, een groot
grafkelderkwadraat, grafmonumenten van bekende Rotterdamse
families en bovengrondse nissen. U komt bijvoorbeeld ook
langs de vroegere toegangspoort uit 1832 met een hekwerk vol
vergankelijkheidssymbolen zoals vleermuizen en zeisen.
De brochure van de wandelroute heet Begraafplaats Crooswijk
vertelt over cultuur, en is verkrijgbaar bij de VVV
Rotterdam Store aan de Coolsingel 5 (hoek Hofplein) en bij
de balies van de gemeentelijke begraafplaatsen.
De gemeentelijke
begraafplaats Crooswijk is gevestigd aan de Kerkhoflaan 1-5
in Crooswijk. Open van maandag tot en met zaterdag van 8.00
uur tot 16.00 uur en op zon- en feestdagen van 10.00 uur tot
16.00 uur.
Zie ook: Volkskrant
Arboretum De Nieuwe Ooster
De Nieuwe Ooster is een begraafplaats, crematorium en
gedenkpark, gelegen in het stadsdeel Oost-Watergraafsmeer in
Amsterdam. De begraafplaats is in 1894 ontworpen en aangelegd
door de bekende landschapsarchitect Leonard Anthony Springer
(1855-1940). Ook het nabij gelegen Oosterpark is ontworpen door
Springer.
Vanaf het begin had De Nieuwe Ooster een rijke collectie
naald-en loofbomen. Springer plantte zowel inheemse bomen als
exoten aan. Als befaamd dendroloog (kenner van houtige gewassen)
vond hij het belangrijk dat vakmensen en geïnteresseerden hun
kennis uitbreidden door de bomen en heesters te bestuderen.
Door de jaren heen zijn vele bijzondere bomen bijgeplant
waardoor de collectie steeds meer uitbreidde. In dit opzicht is
De Nieuwe Ooster dan ook een arboretum, een
verzameling bomen in tuin of park.
Om op verschillende manieren en met diverse activiteiten de
bekendheid en de waarde van het arboretum te vergroten, is in
het najaar van 2007 de
Stichting
Arboretum De Nieuwe Ooster opgericht.
 Redactie
adopteert boom
De redactie van Terebinth,
tijdschrift voor funeraire cultuur heeft tijdens een bezoek aan
de Nieuwe Ooster een Davida involucarta, een zakdoekjesboom,
geadopteerd.
De
Stichting Arboretum De Nieuwe Ooster
biedt de mogelijkheid dat op of vóór een boom een naambordje
geplaatst wordt met daarop de gegevens van de boom, zoals de
Latijnse en Nederlandse naam en voor zover bekend het land of
streek van herkomst. Een extra toevoeging hierbij is dat op dit
bordje uw naam vermeld wordt. Donateurs betalen € 20,
niet-donateurs € 25. U mag natuurlijk net zoveel bordjes
schenken als u wilt. |
Begraafplaats te koop
Een dergelijke advertentie komt wat vreemd op mij over. Hoe kan iemand nou een begraafplaats willen verkopen.
Toch komt het voor, zoals enkele jaren geleden bij de begraafplaats
Rusthof bij de Van Ouwenaller kliniek in Rekken. Een private stichting heeft
de begraafplaats inmiddels helemaal opgeknapt en er wordt weer begraven.
Een overdracht aan een andere organisatie komt vaker voor, of uitbesteding van het beheer. Maar de tijden veranderen.
Kijkend naar het verleden zie ik dan een advertentie in de Leeuwarder Courant
van 19 december 1834 waarin vijf graven worden aangeboden. De graven liggen op
de toen nog maar anderhalf jaar oude Stedelijke Begraafplaats van Leeuwarden, nota
bene op de eerste afdeling. De kosten bedragen 125 gulden. Betalen kan in
gemakkelijke termijnen! Als je weet dat de graven bij uitgifte hier 20 gulden
kostten, dan is er sprake van een flinke winst. De praktijk van verkoop van
graven (eigenlijk grafrechten) is daarna snel afgeschaft, want winst maken op
deze manier vond men niet kies.
Kijkend naar de toekomst zie ik de beheerder van een begraafplaats een praatje
maken met een geïnteresseerde bezoeker. Bij een fraai grafmonument, enigszins
vervallen, blijven ze staan. Ik hoor de beheerder vertellen dat het te koop is.
Er zit een kelder onder voor twaalf personen. Voorwaarde voor de koop is wel dat
de nieuwe eigenaar het grafmonument opknapt. De bezoeker vraagt of de beheerder
nog wat anders in de aanbieding heeft. Ja, dat is het geval en ze lopen weer
verder.
Wat in het verleden gebeurde, zal nooit meer terugkomen en de toekomst is nog
onzeker. Maar wellicht dat de toekomst meer zal laten zien van behoud van
funerair erfgoed door verkoop van historische grafmonumenten. Eigenlijk een
soort lease-systeem, om een waardevol grafmonument te behouden, het karakter van
een begraafplaats te verstevigen en de exploitatie gezond te houden. Op enkele
begraafplaatsen in Nederland is dit geen toekomst meer, maar werkelijkheid. Wie
volgt?
Leon Bok
Reageren |
|
Agenda
Tot 18 januari
Expositie Het
mooiste grafmonument
Yarden
organiseerde in 2007 de fotowedstrijd 'Het mooiste grafmonument in de regio
of daarbuiten'. Er zijn 59 prachtige inzendingen
binnengekomen waarvan een expositie is gemaakt.
De expositie is geopend op werkdagen van 9–16 uur in het Yarden informatiecentrum aan de Willemsvaart
2 in Zwolle. De entree is gratis.
5 april 2008
Algemene Vergadering De Terebinth
De Akker te Hilversum
|
|
Wandelen op begraafplaatsen
 Steeds
meer mensen bezoeken een begraafplaats. Niet alleen om het graf van een
familielid, kennis of bekende te bezoeken, maar ook om
tot rust en bezinning te komen.
Of om te genieten van het groen, de planten en dieren. Anderen zijn
geïnteresseerd in het funeraire erfgoed.
De Terebinth heeft een serie boekjes samengesteld over begraafplaatsen in
Nederland. Aan de hand van de boekjes kunnen begraafplaatsen worden bezocht.
De geschiedenis en de aanleg van begraafplaatsen en kerkhoven worden
beschreven en de belangrijkste grafmonumenten toegelicht.
Meer informatie over de reeks |
Korte berichten
|
Bureau
Terebinth
Met ingang van 1 januari zal Liesbeth Vermeulen de
werkzaamheden van Henk van Laar als bureaumedewerker overnemen. Het nieuwe
adres van het Terebinth-bureau is:
Liesbeth Vermeulen
Kantershof 372
1104 GV Amsterdam
Tel. 020 - 77 28 853
E terebinth@begraafplaats.nl
RACM en funerair erfgoed
Leon Bok heeft zijn werkzaamheden als specialist funerair erfgoed van de
Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM, voorheen
RDMZ) beëindigd. In de afgelopen jaren is gebleken dat er binnen de RACM, mede
als het gevolg van politieke besluiten, geen formatie vrijgemaakt kan worden
voor een dergelijk specialisme. Het spreekt voor zich dat de RACM zich blijft
inzetten voor de instandhouding van rijksbeschermde begraafplaatsen en
grafmonumenten. Leon Bok blijft zich inzetten voor het behoud van het funerair
erfgoed. |
Nederland heeft nieuwe
rouwpostzegel
Op
maandag
8 november maakte Alof Wiechmann, directeur bij Monuta, de
winnaar van de rouwzegelontwerpwedstrijd. bekend. Het winnende ontwerp 'eeuwige leegte' van Lilian
Kemmeren blonk uit op drie aspecten. Alof Wiechmann hierover: 'De winnende zegel moest voor ons een mooie symboliek hebben, herkenbaar zijn
als rouwzegel en inzetbaar zijn in heel
Nederland. Het ontbrekende puzzelstukje is een prima metafoor
voor het gemis na een overlijden'. Bron: Monuta
Uitvaart en -Verzekeringen.
Der Tot, das
muss ein Wiener sein
Waar komt de typische Weense doodscultuur vandaan. Het antwoord
ligt in de catacomben. In het radioprogramma over de Onvoltooid
Verleden Tijd een reportage over de grotten, catacomben,
grafkelders en kerkers die zich onder de oppervlakte van Wenen
bevinden.
OVT -
Het spoor terug
Zondag 30 december, Radio 1 11.10-12.00 uur.
|
 WORD
LID VAN
DE TEREBINTH
De Terebinth, vereniging voor
Funeraire Cultuur, streeft naar
behoud van en aandacht voor waardevolle begraafplaatsen en grafmonumenten.
De vereniging organiseert excursies en geeft ook een tijdschrift en een
digitale nieuwsbrief uit.
Voor € 21,50 per
jaar steunt u De Terebinth. U ontvangt als welkomstgeschenk het boek
Doodse Dingen.
Aanmelden |
|
|
|
