Nieuwsbrief Terebinth

nummer 5, oktober 2007
In dit nummer:
Levend verleden en Reactie Terebinth
Bokje over: Begraafplaats in de prijzen
Erebegraafplaats Bloemendaal op monumentenlijst
Agenda
Boek van de Maand: Middelburg
Excursie Heemskerk en Beverwijk

Korte berichten

RACM heft aandachtsgebied funerair erfgoed op

Colofon

Tijdschrift Terebinth verschijnt medio december


Foto: Nederlands Uitvaartmuseum

Het decembernummer van Terebinth (2007/4) verschijnt ongeveer twee weken later dan gepland. Dit in verband met de special over het Nederlands Uitvaart Museum.

Levend verleden

Initiatiefvoorstel CDA Den Haag voor het behoud van historische graven
11 juni 2007


Den Haag bezit twee gemeentelijke begraafplaatsen: Westduin en Kerkhoflaan. Daarnaast heeft de gemeente Den Haag een overeenkomst gesloten met de gemeente Pijnacker-Nootdorp om op de nieuwe gemeentelijke begraafplaats ruimte te bieden aan overledenen uit het Haagse stadsdeel Leidschenveen-Ypenburg. De overige begraafplaatsen in Den Haag zijn particulier. De bekendste zijn Oud Eik en Duinen en Nieuw Eykenduynen aan de Loosduinseweg, de RK begraafplaats St.-Petrus Banden aan de Kerkhoflaan, de joodse begraafplaats aan de Scheveningseweg en de RK begraafplaats St.-Barbara aan de Binckhorstlaan. Op het grondgebied van Den Haag bevindt zich een van de oudste buitenbegraafplaatsen van Nederland, de begraafplaats 'Ter navolging' in Scheveningen.
Het begraven op speciaal daarvoor ingerichte begraafplaatsen kwam pas in zwang nadat Napoleon het begraven in kerken om hygiënische redenen had verboden. Dat destijds massaal in en rond kerken werd begraven is recent nog eens duidelijk geworden door de vondst van een grote knekelput bij de restauratie van de vloeren in de Grote Kerk.
Lees verder

Reactie van De Terebinth

Geachte leden van het college,
In de afgelopen maanden heeft de landelijke pers aandacht besteed aan de oproep van het Haagse raadslid Ries Smiths om graven en grafmonumenten van bekende Nederlanders op de begraafplaatsen van Den Haag te redden van de ondergang. Het gaat met name om graven van bekende Hagenaars die vaak ook van landelijk belang zijn geweest.
Het bestuur van De Terebinth, vereniging voor Funeraire Cultuur, verheugt zich over dit initiatief, maar betreurt het anderzijds dat een belangrijk onderwerp als dit vaak ver van de politiek blijft.
Het behoud van graven van mannen en vrouwen van verdienste is in menig buurland een taak van de gemeentelijke of landelijke overheid. In Nederland verdwijnen zelfs de grafmonumenten van grote staatsmannen, want dat hoort administratief nou eenmaal zo. Het zijn dan ook vooral de graven waar geen rechthebbenden meer van zijn, die dreigen te verdwijnen.
De Vereniging De Terebinth wil daarom het initiatief van de heer Smits van harte ondersteunen. De vereniging hoopt dat de gemeenteraad positief zal besluiten aangaande het raadsvoorstel van de heer Smits. Een gemeentelijk fonds voor het behoud van beroemde graven en grafmonumenten van bekende Hagenaars zou de opmaat kunnen zijn voor andere gemeenten om ook een dergelijk initiatief op zich te nemen.

Met vriendelijke groet,
W. van Dijk
voorzitter De Terebinth

Erebegraafplaats Bloemendaal op lijst 100 topmonumenten uit Wederopbouw 1940-1958

Op maandag 15 oktober maakte minister Plasterk van Cultuur tijdens een bijeenkomst voor eigenaren en vertegenwoordigers van gemeentes een lijst met honderd topmonumenten uit de Wederopbouwperiode 1940 tot en met 1958 bekend. Het betreft objecten met bijzondere architectuur of nationale herinneringswaarde die in aanmerking komen voor de status van beschermd rijksmonument. De lijst van topmonumenten is zorgvuldig voorbereid door de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM). De Erebegraafplaats in Bloemendaal is op deze lijst vermeld.
Meer>

 

 Bokje over...

Begraafplaats in de prijzen

Zo nu en dan vallen begraafplaatsen of ontwerpen daarvoor in de prijzen. Bijvoorbeeld voor het beste ontwerp van een uitbreiding of nieuw ontwerp. Er zijn ook prijzen voor de mooiste nieuwe of vernieuwde begraafplaats en ook voor innovaties op het gebied van de uitvaart zijn er allerlei prijzen. Maar recent is daar nog een prijs bijgekomen: in het programma Restauratie dat uitgezonden wordt door de AVRO maakt de Oude Stadsbegraafplaats Leeuwarden kans op een prijs van maar liefst één miljoen euro. Het programma laat per aflevering telkens twee bouwwerken zien die nodig aan een restauratie toe zijn. Op de begraafplaats in Leeuwarden werd goed gestemd en de aflevering werd gewonnen waardoor een tweede plaats in de tussenstand werd veroverd. Maar om bij de beste vier te komen en mee te dingen in de finale moet er nog wel wat gebeuren. Ik ben al vijftien jaar betrokken bij deze begraafplaats en als je dan na alle perikelen kans maakt op een miljoen dan doet dat wel wat met je. Zou het er dan eindelijk van komen? Al jaren geleden was er bijna een half miljoen gulden subsidie beschikbaar, maar liet de gemeente het op het laatst afweten. Nu heeft men via dit nieuwe initiatief de vaart er weer in zitten. Het lijkenhuisje kan een mooi informatiecentrum worden en het verval van grafmonumenten en hekken kan eindelijk een halt toegeroepen worden. Maar zover is het nog niet. Ik kan u alleen wel vertellen dat ik flink ga stemmen als de begraafplaats in de finale komt. Een begraafplaats mag immers best wel eens in de prijzen vallen.
Leon Bok
 
Zie ook: Restauratie, Oude Stadsbegraafplaats Leeuwarden en Reeks Funeraire Cultuur Leeuwarden


Agenda

 tot 29 oktober
Expositie ‘De tijd verglijdt’ in Museum Palthehof te Nieuwleusen
Over overlijden en begraven in Nieuwleusen en omstreken.
Meer informatie

 21 oktober


Excursie Oude Stadsbegraafplaats Leeuwarden. Meer>

 28 oktober
Uitvaartbeurs Arnhem.
Zie voor meer informatie: www.eusebius.nl

 16 november  
Studiedag Antwerpen. Meer>

 tot 18 november

Project ‘De laatste eer’

Met onder meer een tentoonstelling, wandelingen, fietstochten, lezingen en een film in Goirle.

Zie voor meer informatie: Heemkundekring Goirle

 24 november  
Excursie St.-Pauluskerk Antwerpen. Meer >

 5 april 2008
Algemene Vergadering De Terebinth
De Akker te Hilversum

 BOEK VAN DE MAAND



Wandelen in... Middelburg

Het vredige aanzien van Middelburg doet niet meteen vermoeden dat de stad door de eeuwen heen is getekend door oorlogen en de strijd tegen het water. Zo werd Middelburg op 17 mei 1940 zwaar beschoten door de Duitse troepen waardoor een derde deel van de binnenstad verloren ging. In het najaar van 1944 zetten de geallieerde strijdkrachten Walcheren onder water om de Duitsers van het eiland te verdrijven. De inundatie had ook gevolgen voor de funeraire cultuur van Middelburg: op bijna alle begraafplaatsen ging de beplanting door het zeewater verloren. Veel van de oude funeraire cultuur in Middelburg verdween al eerder door de sloop van twee middeleeuwse kerken.
Meer informatie:
Middelburg

Korte berichten

Excursie Oude Stadsbegraafplaats Leeuwarden

Op zondag 21 oktober wordt om 14.00 uur  een excursie georganiseerd op de Oude Stadsbegraafplaats in Leeuwarden. Een unieke kans om deze genomineerde begraafplaats onder deskundige leiding te bezoeken.

 

WORD LID VAN
DE TEREBINTH


De Terebinth, vereniging voor funeraire cultuur, streeft naar behoud van en aandacht voor waardevolle begraafplaatsen en grafmonumenten. De vereniging organiseert excursies en geeft ook een tijdschrift en een digitale nieuwsbrief uit.
Voor
€ 19,50 per jaar steunt u  De Terebinth. U ontvangt als welkomstgeschenk het boek Doodse Dingen.
Word lid

 

Excursie Grafzerkjes naar
St.-Pauluskerk in Antwerpen


Op zaterdag 24 november organiseert onze Belgische zustervereniging Grafzerkje een funerair interieurbezoek aan de Antwerpse St.-Pauluskerk. Plaats en uur van afspraak: aan de kerk Veemarkt Antwerpen om 10.30 en 14.00 uur.  Op die dag worden onder andere de  Calvarieberg, verschillende grafmonumenten, de crypte, graf van Anna de Torres, een Antwerpse heilige en nog meer funeraire zaken bezocht. Inschrijven (verplicht) via  jacques.buermans@scarlet.be
Meer informatie: Grafzerkje

Rouwzegel leeft
Monuta uitvaartzorg heeft de afgelopen maanden de consumenten de mogelijkheid geboden (de inzendingstermijn is inmiddels verstreken) om een nieuwe Nederlandse rouwzegel te ontwerpen. En dat deed Nederland massaal. Honderden ontwerpers stuurden hun nieuwe rouwzegel in. De inzendingen zijn te zien op www.rouwzegel.nl

Terebinth excursie Heemskerk en Beverwijk

Tientallen geïnteresseerden hadden zich aangemeld voor de excursie op 22 september in Heemskerk en Beverwijk. In de dorpskern van Heemskerk noodde Beerend Wietsma het gezelschap naar de eeuwenoude kerk, terwijl de klok uit 1464 luidde. Na bezichtiging keek iedereen rond op het kerkhof rond de kerk, vol met historische grafmonumenten, luisterend naar de tekst en uitleg. Erna reed de groep naar begraafplaats Eikenhof aan de Marquettelaan. Hier werden in 1976 de eerste doden begraven in zeven grafheuvels. Omdat er in de dertig jaar oude aula na een begrafenis geen koffie geschonken kan worden, zijn er plannen voor een nieuw ontvangstgebouw aan de overkant van de weg. Ten slotte ging het gezelschap naar begraafplaats Duinrust in de duinen van Beverwijk, onder de rook van staalbedrijf Corus. Deze begraafplaats is een eeuw oud en heeft een oppervlakte van vijftien hectare. De diverse opvattingen over de aanleg en de manier van begraven weerspiegelen zich in de verschillende gedeeltes. Ook zijn hier veel grafmonumenten van oorlogsslachtoffers te vinden.
Liesbeth Vermeulen

Meer> Uitgebreid verslag in het decembernummer van de Terebinth
 
RACM heft aandachtsgebied funerair erfgoed op

In een brief aan het bestuur van De Terebinth laat de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten weten dat de Leon Bok zich niet langer namens het RACM kan bezighouden met het funerair erfgoed. Dit als gevolg van politieke besluitvorming met als doel de komende vier jaren het apparaat van de rijksoverheid te doen inkrimpen met tien procent. Bij deze bezuinigingsoperatie gaan, zo meldt de RACM, zeldzame en waardevolle specialismen verloren. Ondanks deze bezuiniging zegt de Rijksdienst in de toekomst zorg te blijven dragen voor de instandhouding van door het rijk beschermde begraafplaatsen en gedenktekens. De Rijksdienst wil graag met De Terebinth in gesprek treden
over het behoud en de ondersteuning van het funerair erfgoed. Leon Bok heeft binnen de rijksdienst een andere functie gekregen. In het komend nummer van Terebinth zal het bestuur uitvoerig reageren op deze brief.
 

Studiedag Natuursteen en grafmonumenten

Op vrijdag 16 november organiseert de stad Antwerpen op verzoek van de vereniging Grafzerkje een studiedag in de lokalen van Digipolis aan de Emiel Vloorsstraat te Antwerpen.


    
Begraafplaats Schoonselhof, Antwerpen: Graf familie Loewenthal-Renard voor (links) en na (rechts) de restauratie (foto: vzw Grafzerkje)


Programmaoverzicht:

9.00 uur: voordracht “Natuursteen” door mevrouw Carolien Van der Star, docente conservatie/restauratie aan het Hoger Instituut voor Architectuurwetenschappen Henry van de Velde te Antwerpen.
10.30 uur: pauze.
11.00 uur: voordracht “Inventarisatie Grafmonumenten” door de heer Leon Bok, funerair deskundige.
13.00 uur: lunch op eigen kosten.
14.30 uur: aanvang rondgang op de begraafplaats Schoonselhof. De bedoeling is de dingen die ’s morgens aan bod zijn gekomen te toetsen aan de reële toestand. De leiding berust bij de heer Leon Bok..
U kunt zich voor deze dag opgeven bij vzw Grafzerkje: tel. +32 3 8291603 of jacques.buermans@scarlet.be
Meer informatie:
Grafzerkje


Colofon
Terebinth Nieuwsbrief is een uitgave van de Vereniging De Terebinth en wordt uitgeven onder verantwoordelijkheid van Terebinth, tijdschrift voor funeraire cultuur. De Nieuwsbrief is ook te lezen op de website Terebinth Nieuwsbrief 5.

Foto's: VVV Antwerpen, Leon Bok, Nederlands Uitvaartmuseum, vzw Grafzerkje
Redactieadres: terebinth@planet.nl

Aanmelden Nieuwsbrief
Afmelden Nieuwsbrief

De redactie nodigt u uit om te reageren op deze Nieuwsbrief.