Nieuwsbrief Terebinth

nummer 4, september 2007
In dit nummer:
Laatst verschenen nummer Terebinth
Zwolle bewaart monumentale graven
Herdenking Ysselsteyn, Zoeken op Ysselsteyn
Zwolle bewaart monumentale graven
Bokje over... Natuurbegraafplaatsen
Fotowedstrijd groot succes
Agenda
Boek van de Maand
Restauratie met Oude Stadsbegraafplaats Leeuwarden
Vernieuwde Nieuwsbrief Dodenakkers
Colofon

Terebinth
Nummer 3, september 2007, jaargang XXI

Stichting Grafzorg Nederland
Hoe weet je zeker dat je grafrechten altijd worden verlengd? En kan een funerair monument voor altijd behouden blijven? Leon Bok beantwoordt een vraag uit de algemene vergadering

IJsberen
De Berlijnse ijsbeer Knut is een Duits troeteldier. Is het toeval dat dieren veel aandacht krijgen? Henk Kok vertelt hoe een ijsbeer op een Valkenburgs graf in Limburg terecht kwam.

Het Oldehoofsterkerkhof verliest zijn kerkhof

Vorig jaar vond een kind in pas gestort zand menselijke botten. Ze bleken afkomstig te zijn van een kerkhof in Leeuwarden. Leon Bok beschrijft de ruiming van het Oldehoofsterkerkhof.

Rhenens Velden van Mars
Oorlogen zijn van alle tijden. Sommige plaatsen hebben daarmee veel te maken gehad. Bouke Jagt laat zien waarom in Rhenen veel oude en recente sporen van militair geweld te zien zijn.
 

En verder
Graven op internet
Limburg als Terra Incognita
Funeraire varia
Mens & Plek
Ben Speijdel, rijkscartograaf
Boekbesprekingen

- Doodstil. Dood en begraven in Groningen; Schaarsbergen. Een pad naar een vredig oord;  Levende - doden. Afrikaans-Surinaamse percepties, praktijken en rituelen rondom dood en rouw; - Uitgespeeld. Een theaterrondwandeling op Zorgvlied
Excursies
Rhenen
Verenigingsnieuws
Gast aan het woord
Anna van Luijck, Bureau voor Rituele Begeleiding
Dit nummer bestellen

Zwolle bewaart monumentale graven

De gemeente Zwolle heeft besloten het graf van Helmig Jan van der Vegt (1864-1944), een van de oprichters van de SDAP, niet te ruimen, ondanks het feit dat de nabestaanden afzagen van de grafrechten. Van der Vegt ligt begraven op de Algemene begraafplaats Kranenburg. De gemeente vindt het graf cultuurhistorisch waardevol en wil het daarom bewaren.

Een door de gemeente ingestelde commissie inventariseerde de begraafplaats en stelde een lijst samen van graven die niet geruimd zouden mogen worden. De gemeente heeft de adviezen van de commissie overgenomen. De gesloten begraafplaats Buitengasthuis – ooit bezocht door De Terebinth op een van de eerste excursies – krijgt een monumentale status. Daarnaast is het oude gedeelte van de begraafplaats Bergklooster voorgedragen voor de gemeentelijke en rijksmonumentenlijst. In de commissie zat onder meer Sytze de Boer, oud-redactielid van Terebinth.

Bert Pierik

Foto: Graf Helmig Jan van der Vegt op Bergklooster. © Bert Pierik

 

Herdenking Ysselsteyn

Op 16 juni jl. vond een herdenking plaats op de oorlogsbegraafplaats in Ysselsteyn. Aanvankelijk waren alle gesneuvelde Duitse soldaten verspreid over Nederland begraven. In 1946 besliste de Nederlandse regering dat er een begraafplaats moest komen voor alle Duitse soldaten, zodat de graven beter onderhouden konden worden. Uiteindelijk kregen ca. 31.585 Duitse soldaten hier hun laatste rustplaats, waaronder 85 soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog waren gesneuveld en 6.000 ongeïdentificeerde soldaten.
Die dag werden daar ook twee soldaten herbegraven. Hun stoffelijke overschotten waren in het jaar 2000 bij graafwerkzaamheden langs het kanaal in Asten opgegraven. In zo'n geval wordt nauwkeurig nagegaan wie het zouden kunnen zijn en wanneer zij zijn omgekomen. Voor hen is dat niet gelukt en na zeven jaar zijn zij dus nu herbegraven in Ysselsteyn. Twee reco's waren daar op uitnodiging bij aanwezig. Een sobere maar toch indrukwekkende plechtigheid met onder andere  een toespraak van de Duitse ambassadeur en andere notabelen. Na een gebed van de pastoor en de dominee werden de kistjes ieder in een eigen graf neergelaten.
Alle aanwezigen kregen een witte anjer met het verzoek deze ergens op een graf naar eigen keuze neer te leggen.
Paul Stoffels


Duitse jongeren brengen de kistjes naar het graf  Foto: © Paul Stoffels
Zoeken op Ysselsteyn


Dit zijn er nog maar een paar honderd
Foto: © Paul Stoffels

Na de plechtigheid van 16 juni jl. hebben we (op verzoek) gezocht naar het graf van een Duitser die op 15 januari 1946 (!) nog is overleden in Vught. Er was een grafcode bekend. Het bleek dat de systematiek van nummering van de graven zodanig was dat wij binnen een kwartier het desbetreffende graf tussen al die ruim 30.000 graven hadden gevonden. Het erheen lopen kostte de meeste tijd, want de begraafplaats is gigantisch groot. Het zoeken op kleinere begraafplaatsen en kerkhoven kost dikwijls veel meer tijd en moeite.
Paul Stoffels

Fotowedstrijd groot succes

De fotowedstrijd die De Terebinth heeft georganiseerd is een groot succes. Begin september waren er bijna tachtig inzendingen. Op 1 oktober sluit de inzendingstermijn, waarna de jury zich over de foto's gaat buigen. Uit alle toelichtingen op de foto's blijkt dat veel mensen tijdens hun vakantie in binnen- of buitenland graag over kerkhoven en begraafplaatsen dwalen en foto's maken. De foto's zijn te zien op de pagina inzendingen van de Terebinthsite.


 
 Bokje over...

Begraven in de natuur

De laatste jaren is de belangstelling voor begraven in de natuur erg toegenomen. Met steeds meer diversiteit in de lijkbezorging is dat niet verwonderlijk. Eeuwen geleden was begraven in de natuur heel normaal. Dat was logisch, want de mens leefde midden in de natuur. In het cultuurlandschap dat we vandaag de dag kennen, is alle natuur door de mens zelf vormgegeven. Begraven in de natuur betekent dan ook eigenlijk heel wat anders! Het betekent vooral vrije grafkeuze zonder gebaande paden, strakke hagen of hekken. De omgeving, ook al is het bijvoorbeeld een productiebos, wordt niet aangelegd of onderhouden als een begraafplaats. Bovendien zijn de grafmonumenten aangepast aan de omgeving en detoneren niet.
De eerste natuurbegraafplaats in Nederland was die bij Asselt op het landgoed Westerwolde. De tweede, nog niet zo oud, ligt in Limburg bij St. Odiliënberg. Verder zijn er vooral veel plannen om te komen tot nieuwe natuurbegraafplaatsen. Veel plannen betreffen het in gebruik nemen van bospercelen nabij bestaande begraafplaatsen. Het laten verruigen van zo’n bos kan inderdaad een fraaie plek opleveren. Zelfs Staatsbosbeheer is bezig met plannen voor begraven in de natuur. Als grootste beheerder van natuurterreinen in Nederland ligt het eigenlijk voor de hand dat deze organisatie een antwoord geeft op de vraag naar natuurbegraafplaatsen. Hoewel Staatsbosbeheer begraven niet tot haar taak rekent doet ze in samenwerking met een grote uitvaartonderneming onderzoek naar mogelijkheden voor asbestemmingen in de natuur. Men heeft daarvoor de eeuwenoude grafheuvels op het oog. Niet dat mensen in die grafheuvels hun urnenkelder kunnen plaatsen, maar wel in nieuw opgeworpen heuvels.
Maar voor het zover is, moet de vraag gesteld worden hoe ver we moeten gaan in de transformatie van natuur tot geschikte plek voor onze lijkbezorging. Hoe natuurlijk is dan nog begraven in de natuur? Maar de vraag negeren zou alleen maar leiden tot meer individuele verstrooiingen van as in de natuur.
Leon Bok

Foto:  Illegale asverstrooiing. © Leon Bok
Reageer op dit artikel


Agenda

 Tot en met 28 oktober
Expositie ‘De tijd verglijdt’ in Museum Palthehof te Nieuwleusen
Over overlijden en begraven in Nieuwleusen en omstreken.
Meer informatie

 22 september
Terebinth Excursie Heemskerk en Beverwijk

Bezoek aan de Oude Dorpskerk met kerkhof en de Algemene Begraafplaats Eikenhof te Heemskerk. Daarna in Beverwijk lunch op de begraafplaats Duinrust en aansluitend rondleiding.

 28 oktober
Uitvaartbeurs Arnhem.
Zie voor meer informatie: www.eusebius.nl

 6 oktober-18 november



Project ‘De laatste eer’

Met onder meer een tentoonstelling, wandelingen, fietstochten, lezingen, een film en een symposium in Goirle. Zie voor meer informatie: Heemkundekring Goirle

 5 april 2008
Algemene Vergadering De Terebinth
De Akker te Hilversum

 BOEK VAN DE MAAND

Regio Den Haag

Wandelen over Haagse begraafplaatsen

In welke stijl een begraafplaats ook is aangelegd, elke vorm heeft zijn eigen schoonheid. Dat soberheid mooi kan zijn bewijst de joodse begraafplaats in Wassenaar, waar het grijs overheerst in de vorm van hoge hardstenen stèles die in een vrij strak gelid staan. Veel, heel veel grafstenen vermelden de namen van hen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd en niet teruggekeerd: overleden in Auschwitz 1942, in Sobibor 1943, omgekomen te Bergen Belsen, te Dachau, te Birkenau.
 > Meer

 

Nieuwsbrief Dodenakkers vernieuwd
 

Stichting Dodenakkers heeft zijn Nieuwsbrief in een jasje gestoken. Naast de reguliere updates bevat de Nieuwsbrief enkele onderwerpen die direct aansluiten op de website, zoals de rubrieken Van acanthus tot zuil - funeraire begrippen en Vanitas - symbolen voor de dood. Anderzijds betreft het een aantal onderwerpen die nog niet eerder aan bod zijn gekomen. In de rubriek De bemuurde dood besteedt Leon Bok maandelijks aandacht aan een lijkenhuisje. Door middel van een foto en een korte beschrijving maakt hij u deelgenoot van de grote diversiteit aan lijkenhuisjes in Nederland. In de rubriek De dood in beeld zal René ten Dam maandelijks aandacht besteden aan een historische afbeelding. In de rubriek Funeraire weetjes worden bijzondere wetenswaardigheid over de funeraire cultuur in Nederland belicht. Aanmelden
 
 
WORD LID VAN
DE TEREBINTH


De Terebinth, vereniging voor funeraire cultuur, streeft naar behoud van en aandacht voor waardevolle begraafplaatsen en grafmonumenten. De vereniging organiseert excursies en geeft ook een tijdschrift en een digitale nieuwsbrief uit.
Voor
€ 19,50 per jaar steunt u  De Terebinth. U ontvangt als welkomstgeschenk het boek Doodse Dingen.
Word lid

 

Oude Stadsbegraafplaats Leeuwarden kandidaat Restauratie


Foto:  Oude Stadsbegraafplaats, Leeuwarden.  © Leon Bok

Vanaf woensdag 5 september om 21.30 uur op Nederland 2 brengt de AVRO een nieuwe reeks van het programma ‘BankGiro Loterij Restauratie’. In negen afleveringen worden veertien gebouwen die nodig gerestaureerd moeten worden aan de kijker voorgesteld. In de aflevering van 26 september komt Oude Stadsbegraafplaats van Leeuwarden aan de orde. Alle Terebinthers kunnen na afloop van het programma hun stem uitbrengen op deze kandidaat.
Restauratie
Reeks Funeraire Cultuur Leeuwarden


 

 

Colofon
Terebinth Nieuwsbrief is een uigave van de Vereniging De Terebinth en wordt uitgeven onder verantwoordelijkheid van Terebinth, tijdschrift voor funeraire cultuur. De Nieuwsbrief is ook te lezen op de website Terebinth Nieuwsbrief 4.

Foto's: Leon Bok en Paul Stoffels
Redactieadres: terebinth@planet.nl

Aanmelden Nieuwsbrief
Afmelden Nieuwsbrief

De redactie nodigt u uit om te reageren op deze Nieuwsbrief.