
Terebinth
Nummer 3, september 2007, jaargang XXI
-
Stichting Grafzorg Nederland
Hoe weet je zeker dat je grafrechten altijd worden verlengd? En
kan een funerair monument voor altijd behouden blijven? Leon Bok
beantwoordt een vraag uit de algemene vergadering
IJsberen
De Berlijnse ijsbeer Knut is een Duits troeteldier. Is het
toeval dat dieren veel aandacht krijgen? Henk Kok vertelt hoe
een ijsbeer op een Valkenburgs graf in Limburg terecht kwam.
Het
Oldehoofsterkerkhof verliest zijn kerkhof
Vorig jaar vond een kind in pas gestort zand menselijke botten.
Ze bleken afkomstig te zijn van een kerkhof in Leeuwarden. Leon
Bok beschrijft de ruiming van het Oldehoofsterkerkhof.
Rhenens Velden van Mars
Oorlogen zijn van alle tijden. Sommige plaatsen hebben daarmee
veel te maken gehad. Bouke Jagt laat zien waarom in Rhenen veel
oude en recente sporen van militair geweld te zien zijn.
-
En verder
Graven op internet
Limburg als Terra
Incognita
Funeraire varia
Mens & Plek
Ben Speijdel,
rijkscartograaf
Boekbesprekingen
- Doodstil. Dood en
begraven in Groningen; Schaarsbergen. Een pad naar een vredig oord;
Levende - doden. Afrikaans-Surinaamse percepties, praktijken en
rituelen rondom dood en rouw;
- Uitgespeeld. Een
theaterrondwandeling op Zorgvlied
Excursies
Rhenen
Verenigingsnieuws
Gast aan het woord
Anna van Luijck, Bureau voor Rituele Begeleiding
Dit nummer
bestellen
Zwolle
bewaart monumentale graven
De
gemeente Zwolle heeft besloten het graf van Helmig Jan van der Vegt
(1864-1944), een van de oprichters van de SDAP, niet te ruimen, ondanks het
feit dat de nabestaanden afzagen van de grafrechten. Van der Vegt ligt
begraven op de Algemene begraafplaats Kranenburg. De gemeente vindt het graf
cultuurhistorisch waardevol en wil het daarom bewaren.
Een door de gemeente
ingestelde commissie inventariseerde de begraafplaats en stelde een lijst
samen van graven die niet geruimd zouden mogen worden. De gemeente heeft de
adviezen van de commissie overgenomen. De gesloten begraafplaats
Buitengasthuis – ooit bezocht door De Terebinth op een van de eerste excursies
– krijgt een monumentale status. Daarnaast is het oude gedeelte van de
begraafplaats Bergklooster voorgedragen voor de gemeentelijke en
rijksmonumentenlijst. In de commissie zat onder meer Sytze de Boer,
oud-redactielid van Terebinth.
Bert Pierik
Foto: Graf Helmig Jan van der Vegt op Bergklooster. © Bert Pierik
Herdenking
Ysselsteyn
Op 16 juni jl. vond een herdenking plaats op de oorlogsbegraafplaats in
Ysselsteyn. Aanvankelijk waren alle gesneuvelde Duitse soldaten
verspreid over Nederland begraven. In 1946 besliste de Nederlandse
regering dat er een begraafplaats moest komen voor alle Duitse soldaten,
zodat de graven beter onderhouden konden worden. Uiteindelijk kregen
ca. 31.585 Duitse soldaten hier hun laatste rustplaats, waaronder 85
soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog waren gesneuveld en 6.000
ongeïdentificeerde soldaten.
Die dag werden daar ook twee soldaten herbegraven. Hun stoffelijke
overschotten waren in het jaar 2000 bij graafwerkzaamheden langs het
kanaal in Asten opgegraven. In zo'n geval wordt nauwkeurig nagegaan wie
het zouden kunnen zijn en wanneer zij zijn omgekomen. Voor hen is dat
niet gelukt en na zeven jaar zijn zij dus nu herbegraven in Ysselsteyn. Twee reco's waren daar op uitnodiging bij aanwezig. Een sobere maar toch
indrukwekkende plechtigheid met onder andere een toespraak van de Duitse
ambassadeur en andere notabelen. Na een gebed van de pastoor en de dominee
werden de kistjes ieder in een eigen graf neergelaten.
Alle aanwezigen kregen een witte anjer met het verzoek deze ergens op
een graf naar eigen keuze neer te leggen.
Paul Stoffels

Duitse jongeren brengen de kistjes naar het graf
Foto: © Paul
Stoffels |
Zoeken op Ysselsteyn

Dit zijn er nog maar een paar honderd
Foto: © Paul Stoffels
Na de plechtigheid van 16 juni jl. hebben we (op verzoek) gezocht naar het
graf van een Duitser die op 15 januari 1946 (!) nog is overleden in
Vught. Er was een grafcode bekend. Het bleek dat de systematiek van
nummering van de graven zodanig was dat wij binnen een kwartier het
desbetreffende graf tussen al die ruim 30.000 graven hadden gevonden.
Het erheen lopen kostte de
meeste tijd, want de begraafplaats is
gigantisch groot. Het zoeken op kleinere begraafplaatsen en kerkhoven kost dikwijls veel meer
tijd en moeite.
Paul Stoffels
Fotowedstrijd groot succes
De fotowedstrijd die De Terebinth
heeft georganiseerd is een groot succes. Begin september waren er bijna
tachtig inzendingen. Op 1 oktober sluit de inzendingstermijn, waarna de
jury zich over de foto's gaat buigen. Uit alle toelichtingen op de
foto's blijkt dat veel mensen tijdens hun vakantie in binnen- of
buitenland graag over kerkhoven en begraafplaatsen dwalen en foto's
maken. De foto's zijn te zien op de pagina
inzendingen van de Terebinthsite. |
|
Begraven
in de natuur
De laatste jaren is de
belangstelling voor begraven in de natuur erg toegenomen. Met steeds
meer diversiteit in de lijkbezorging is dat niet verwonderlijk. Eeuwen
geleden was begraven in de natuur heel normaal. Dat was logisch,
want de mens leefde midden in de natuur. In het cultuurlandschap dat we
vandaag de dag kennen, is alle natuur door de mens zelf vormgegeven.
Begraven in de natuur betekent dan ook eigenlijk heel wat anders! Het
betekent vooral vrije grafkeuze zonder gebaande paden, strakke hagen of
hekken. De omgeving, ook al is het bijvoorbeeld een productiebos, wordt
niet aangelegd of onderhouden als een begraafplaats. Bovendien zijn de
grafmonumenten aangepast aan de omgeving en detoneren niet.
De eerste natuurbegraafplaats in Nederland was die bij Asselt op het
landgoed Westerwolde. De tweede, nog niet zo oud, ligt in Limburg bij
St. Odiliënberg. Verder zijn er vooral veel plannen om te komen tot
nieuwe natuurbegraafplaatsen. Veel plannen betreffen het in gebruik
nemen van bospercelen nabij bestaande begraafplaatsen. Het laten
verruigen van zo’n bos kan inderdaad een fraaie plek opleveren. Zelfs
Staatsbosbeheer is bezig met plannen voor begraven in de natuur. Als
grootste beheerder van natuurterreinen in Nederland ligt het eigenlijk
voor de hand dat deze organisatie een antwoord geeft op de vraag naar
natuurbegraafplaatsen. Hoewel
Staatsbosbeheer begraven niet tot haar taak rekent doet ze in
samenwerking met een grote uitvaartonderneming onderzoek
naar mogelijkheden voor asbestemmingen in de natuur. Men heeft
daarvoor de eeuwenoude grafheuvels op het oog. Niet dat mensen in die
grafheuvels hun urnenkelder kunnen plaatsen, maar wel in nieuw
opgeworpen heuvels.
Maar voor het zover is, moet de vraag gesteld worden hoe ver we moeten
gaan in de transformatie van natuur tot geschikte plek voor onze
lijkbezorging. Hoe natuurlijk is dan nog begraven in de natuur? Maar de
vraag negeren zou alleen maar leiden tot
meer individuele verstrooiingen van as in de natuur.
Leon Bok
Foto:
Illegale asverstrooiing. © Leon Bok
Reageer op dit
artikel
|
|
Agenda
Tot en met 28 oktober
Expositie ‘De tijd verglijdt’ in
Museum Palthehof te Nieuwleusen
Over overlijden en begraven in Nieuwleusen en omstreken.
Meer informatie
22 september
Terebinth Excursie Heemskerk en Beverwijk
Bezoek aan de Oude Dorpskerk met kerkhof en de
Algemene Begraafplaats Eikenhof te Heemskerk. Daarna in Beverwijk lunch op
de begraafplaats Duinrust en aansluitend rondleiding.
28 oktober
Uitvaartbeurs Arnhem.
Zie voor meer informatie:
www.eusebius.nl
6 oktober-18 november

Project ‘De laatste eer’
Met onder meer een tentoonstelling, wandelingen, fietstochten,
lezingen, een film en een symposium in Goirle. Zie voor meer
informatie:
Heemkundekring Goirle
5 april 2008
Algemene Vergadering De Terebinth
De Akker te Hilversum
|
|
BOEK VAN DE MAAND

Wandelen over Haagse
begraafplaatsen
In welke stijl een begraafplaats ook
is aangelegd, elke vorm heeft zijn eigen schoonheid. Dat soberheid mooi kan
zijn bewijst de joodse begraafplaats in Wassenaar, waar het grijs
overheerst in de vorm van hoge hardstenen stèles die in een vrij strak gelid
staan. Veel, heel veel grafstenen vermelden de namen van hen die tijdens de
Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd en niet teruggekeerd: overleden in
Auschwitz 1942, in Sobibor 1943, omgekomen te Bergen Belsen, te Dachau, te
Birkenau.
> Meer |
Nieuwsbrief Dodenakkers vernieuwd
Stichting Dodenakkers heeft zijn
Nieuwsbrief in een jasje gestoken. Naast de reguliere updates bevat de
Nieuwsbrief enkele onderwerpen die direct aansluiten op de
website, zoals de rubrieken Van acanthus tot zuil - funeraire begrippen en
Vanitas - symbolen voor de dood. Anderzijds betreft het een aantal onderwerpen
die nog niet eerder aan bod zijn gekomen. In de rubriek De bemuurde dood
besteedt Leon Bok maandelijks aandacht aan een lijkenhuisje. Door middel van een
foto en een korte beschrijving maakt hij u deelgenoot van de grote diversiteit
aan lijkenhuisjes in Nederland. In de rubriek De dood in beeld zal René
ten Dam maandelijks aandacht besteden aan een historische afbeelding. In de
rubriek Funeraire weetjes worden bijzondere wetenswaardigheid over de
funeraire cultuur in Nederland belicht.
Aanmelden
WORD
LID VAN
DE TEREBINTH
De Terebinth, vereniging voor funeraire cultuur, streeft naar
behoud van en aandacht voor waardevolle begraafplaatsen en grafmonumenten.
De vereniging organiseert excursies en geeft ook een tijdschrift en een
digitale nieuwsbrief uit.
Voor € 19,50 per
jaar steunt u De Terebinth. U ontvangt als welkomstgeschenk het boek
Doodse Dingen.
Word
lid |
|
Oude Stadsbegraafplaats
Leeuwarden kandidaat
Restauratie
.jpg)
Foto: Oude
Stadsbegraafplaats, Leeuwarden.
© Leon Bok
Vanaf woensdag 5 september om 21.30 uur op Nederland 2 brengt de AVRO een
nieuwe reeks van het programma ‘BankGiro Loterij Restauratie’. In negen
afleveringen worden veertien gebouwen die nodig gerestaureerd moeten worden
aan de kijker voorgesteld. In de aflevering van 26 september komt Oude
Stadsbegraafplaats van Leeuwarden aan de orde. Alle Terebinthers kunnen na afloop van het programma hun stem uitbrengen op deze kandidaat.
Restauratie
Reeks Funeraire Cultuur Leeuwarden
|
|