Nieuwsbrief Terebinth
nummer 3, juni 2007

De Nieuwsbrief is ook te lezen op de website, Terebinth Nieuwsbrief 3

In dit nummer:
De dood in Groningen

Kunstwerk op fort Vijfhuizen
Een wandeling langs graven van theaterpersoonlijkheden
Grafmonument Cuypers
Fotowedstrijd
Agenda
Rectificatie
Colofon


De dood in Groningen

Op donderdag 17 mei (Hemelvaartsdag) had de presentatie van Doodstil - Dood en begraven in Groningen plaats. In dit boek wordt een historisch en actueel beeld gegeven van de dood in de provincie Groningen:
- oude grafzerken en nieuwe kunstzinnige grafmonumenten
- de betekenis van de vanitasvoorstellingen op houtsnijwerk en in steen
- de opkomst van de rouwadvertentie
- het tegengaan van exuberante begrafenismaaltijden in de 19de eeuw. ‘Op de begrafenissen, hier utigsten genoemd, zijn soms wel veertig tot zestig gasten. Men eet en drinkt er als op een bruiloft, sommigen tot vol en zad wordens toe, als voor eene gehele week, sterke drank wordt er niet vergeten’, klaagde een hoofdonderwijzer uit Finsterwolde.
De dichters Jan Glas, Rense Sinkgraven en Remco Ekkers schreven nieuwe poëzie over begraafplaatsen. Fotografen, onderwie Jean Paul Yska, maakten sfeerreportages van de Groninger kerkhoven.

Coen Peppelenbos, Herman Maring en IJnte Botke (redactie)
Doodstil. Dood en begraven in Groningen
ISBN: 9077487417. 168 pg. € 20,00. Te koop in de boekhandel of via Bol.com

Reageer op dit artikel

 Bokje over...

Ontmoetingen op begraafplaatsen

Ik loop nogal eens een keer over een begraafplaats of kerkhof her en der in het land. Vaak ben ik de enige bezoeker, vooral bij de oudere begraafplaatsen die nog sporadisch in gebruik zijn. Waar nog wel begraven wordt, zie je meer mensen en spreek je wel eens iemand. Hoewel, vaak word je nieuwsgierig nagekeken, maar wordt er niets gezegd. Druk met eigen verdriet of andere zaken en geen zin om te praten. Maar een enkele keer spreekt iemand mij aan met de vraag waarom ik aan het fotograferen ben. Nadat ik uitgelegd heb dat ik erg geïnteresseerd ben in begraafplaatsen en ze daarom fotografeer, komt er meestal een gesprek op gang. Soms over het graf van een overledene, zoals de oudere dame die me duidelijk maakte dat zij nog de enige is die het graf van haar dochter bezoekt. Haar schoonzoon is opnieuw getrouwd en haar kleinkinderen ziet ze niet meer. Leed dus.
Een andere keer wil een man praten over de begraafplaats. Als ik een oude muur met prachtig metselwerk en korstmossen fotografeer, zegt hij, dat ze die muur maar beter kunnen afbreken. De muur is volgens hem erg oud, wat te zien is aan de begroeiing en het feit dat het metselwerk op sommige plekken is verdwenen. Ik zou hem willen uitleggen dat de muur eeuwen oud is en wat onderhoud nod
ig heeft, maar zeker de moeite waard is om te behouden. Ik zeg echter niets, hij des te meer. Hij gaat verder en zegt dat ze die oude 'meuk' moeten opruimen, doelend op een rijtje 19de-eeuwse grafmonumenten waarvan enkele inderdaad slecht zijn. Die glimmende nieuwe stenen vindt hij veel beter. 'Je kan ze zo gemakkelijk schoonhouden, meneer!'
Na zulke gesprekken verlaat ik
de begraafplaats vaak wat verdrietig . Soms omdat het leed van de mensen na een gesprek zich aan me opdringt, maar zeker ook na gesprekken waaruit blijkt hoe men denkt  over onze funeraire cultuur. Als het maar gemakkelijk schoon te houden is! Alsof we daarmee onze doden het  respect geven dat ze verdienen! Er is nog heel wat werk te verrichten voor onze vereniging…
Leon Bok

Foto: Oude muur met karakter.(© Leon Bok)
Reageer op dit artikel


Kunstwerk ontwikkelt zich gestaag op Kunstfort bij Vijfhuizen

Op dinsdag en woensdag 29 en 30 mei werden er ruim honderd nieuwe grafstenen aan het pad op het Kunstfort toegevoegd. Sinds woensdag 18 oktober 2006 de eerste fase werd voltooid van het project van Hans van Houwelinge, zijn er voortdurend grafstenen aangeboden aan het Kunstfort bij Vijfhuizen.

Beeldend kunstenaar Hans van Houwelingen legt een pad van oude grafstenen aan bij het Kunstfort bij Vijfhuizen Tijdens een bezoek aan het Kunstfort raakte van Houwelingen geïntrigeerd door het feit dat er bij dit militaire verdedigingsbouwwerk nooit één strijd is geleverd en er nog nooit één dode is gevallen. Het ontbreken van de dood op deze plek die zo geladen is met oorlogsherinneringen bracht de kunstenaar op het idee om door middel van een kunstwerk van oude grafstenen de dood toch een plek te geven bij het fort.
Hij is bezig een tweehonderd meter lang pad van grafstenen aan te leggen over de omwalling aan de voorzijde van het fort. Achter deze omwalling ligt het fort verborgen en konden de soldaten zich beschermen tegen vijandelijk vuur. De oorspronkelijke functie van deze plek maakt van het pad als het ware een 'sluipweg', (waarlangs de dood heeft weten te ontsnappen), zoals de titel luidt die van Houwelingen aan het werk gaf .
Het Kunstfort bij Vijfhuizen zoekt nog meer grafstenen om het kunstwerk 'Sluipweg' te realiseren. Na een beperkte tijd vervalt het grafrecht en als de eigenaar dat niet verlengt wordt het graf geruimd. Grafstenen worden dan verwijderd en als de eigenaar niet reageert worden ze tot grit vermalen.
Kunstfort bij Vijfhuizen is goed bereikbaar gelegen in het hart van de Randstad, tussen Haarlem en Hoofddorp aan de rand van de Haarlemmermeer. Het fortterrein omvat een tentoonstellingsgebied met expositieruimtes, ateliers, atelierwoningen en een restaurant.
Kunstfort bij Vijfhuizen, centrum voor actuele kunst. Fortwachter 1, 2141 EE Vijfhuizen, 023-5589013, open vr-zo 13.00-17.00 uur, entree vrij.
Reageer op dit artikel
 

Een wandeling langs de graven van theaterpersoonlijkheden

De rondleiding is weergegeven in het boekje Uitgespeeld. Een theaterrondwandeling op Zorgvlied en bevat tevens ook een plattegrond van de route.  Het boekje is samengesteld door Rob van der Zalm, universitair docent Theaterwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam en tevens werkzaam bij het Theater Instituut Nederland. De rondwandeling voert langs veertien graven van theatermakers die een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de Nederlandse theatergeschiedenis. Het beschrijft de carrières van Herman Heijermans, Louis Bouwmeester, Annie M. G. Schmidt, Oscar Carré en Fien de la Mar en anderen. Peter Heuseveldt van Theater Instituut Nederland: 'Van de carrières van theatermensen blijft heel weinig over. Het gebeurt voor deze mensen allemaal op de avond van de voorstelling zelf. Wat van de avond overblijft is hooguit een recensie of foto. Om te zorgen dat de herinnering aan deze grootheden niet in de vergetelheid raakt is deze wandeling georganiseerd.'

Het boekje op de begraafplaats Zorgvlied, bij Theater Instituut Nederland en bij Stichting Dodenakkers.nl à € 2.
Reageer op dit artikel

 

 


Grafmonument Cuypers
 

Op D'n Aje Kirkhoof in Roermond bevindt zich het grafmonument van de architect Pierre Cuypers (Roermond, 16 mei 1827 – idem, 3 maart 1921). Zijn naam wordt vaak in één adem genoemd met het Centraal Station (1881-1889) en het Rijksmuseum (1876-1885) in Amsterdam. Van groter belang, en representatiever voor zijn oeuvre, zijn echter de vele kerken, waarvan hij er meer dan honderd bouwde. Daarnaast restaureerde hij een groot aantal monumentale gebouwen. Hij werd op de Oude Begraafplaats in Roermond begraven. Het grafmonument markeert niet alleen de laatste rustplaats maar is ook een zeer ontroerend monument van zijn hand voor de twee liefdes in zijn leven: zijn eerste vrouw Rosa en zijn tweede vrouw Nennie. Het monument is in 2006 gerestaureerd en op 2 november door bisschop Wiertz van Roermond opnieuw ingezegend.

 

Grafmonument Cuypers
Cuypersjaar
Cuypersgenoorschap

Reageer op dit artikel

 


Fotowedstrijd
 

Foto: Bert Pierik.
Op Père Lachaise huizen de doden nog steeds
 aan een straat.

Veel leden van De Terebinth bezoeken tijdens hun vakantie in Nederland of in het buitenland een begraafplaats en maken sfeervolle foto’s van monumenten, grafstenen en de begraafplaats zelf. De redactie van Terebinth vraagt u de mooiste foto op te sturen voorzien van een kort commentaar. Waar is de foto gemaakt, waneer en waarom heeft u juist deze foto gekozen? Wat maakt de foto in vergelijking met de Nederlandse situatie zo speciaal? Of in vergelijking met begraafplaatsen in Nederland. Zijn het de andere materialen die gebruikt worden, is het de ligging van de begraafplaats of is de tekst opvallend? Het commentaar mag niet langer zijn dan honderd woorden.
U kunt uw foto mailen naar Terebinth fotowedstrijd of opsturen naar Postbus 153, 4100 AD Culemborg. De ingezonden foto’s worden geplaatst op de site van De Terebinth. De inzending sluit op 1 oktober waarna de redactie de winnende foto kiest. De wedstrijd staat open voor leden en niet-leden. De winnaar mag drie deeltjes kiezen uit de reeks Funeraire Cultuur. De winnende foto wordt met het korte commentaar geplaatst in het decembernummer. Meer informatie en het wedstrijdreglement vindt u op de site van De Terebinth.
Reageer op dit artikel


Rectificatie

In het laatste nummer van Terebinth (juni 2007) staat in het artikel Algemeen is voor iedereen (blz. 2) een storende fout.

De gemeentelijke begraafplaats Heiderust bevindt zich niet in Rhenen maar in Rheden. De burgemeester van Rhenen moet uiteraard de burgemeester van Rheden zijn. Onze excuses.

Redactie Terebinth

 Agenda

 Tot 22 juli
Expositie Tanz mit dem Totentanz in Museum für Sepulkralkultur in Kassel. Zie voor meer informatie: www.sepulkralmuseum.de

 Tot 28 oktober

Expositie ‘De tijd verglijdt’ in Museum Palthehof te Nieuwleusen over overlijden en begraven in Nieuwleusen en omstreken. Zie voor meer informatie: www.palthehof.nlMeer informatie

 7 juli

Terebinth Excursie Rhenen
Er worden korte toelichtingen gegeven over de geschiedenis en de begraafcultuur in Rhenen en over het proces van de uitbreiding van begraafplaats “Larikshof”
Meer informatie

 12 - 14 juli
Driedaagse funeraire reis naar Aken-Keulen-Düsseldorf is volgeboekt. Voor meer informatie en plaatsing op reservelijst: Atelier Terre Aarde

 26 tot en met 28 juli
Herhaling driedaagse funeraire reis naar Aken-Keulen-Düsseldorf
Meer informatie


 22 september

Terebinth Excursie Heemskerk en Beverwijk
Bezoek aan de “Oude Dorpskerk” met kerkhof en de alg. begraafplaats “Eikenhof” te Heemskerk. Daarna in Beverwijk lunch op de begraafplaats “Duinrust” en aansluitend rondleiding.
Meer informatie

 1 oktober
Sluiting fotowedstrijd De Terebinth.
Zie Terebinth

 28 oktober
Uitvaartbeurs Arnhem.
Zie voor meer informatie:
Eusebius


Colofon
Terebinth Nieuwsbrief is een uigave van de Vereniging De Terebinth en wordt uitgeven onder verantwoordelijkheid van Terebinth, tijdschrift voor funeraire cultuur.

Foto's: Leon Bok, Cuypersgenootschap, Kunstfort Vijfhuizen, Bert Pierik.
Redactieadres: terebinth@planet.nl

Aanmelden Nieuwsbrief
Afmelden Nieuwsbrief

De redactie nodigt u uit om te reageren op deze Nieuwsbrief.