Terebinth Logo
De Terebinth
Vereniging voor Funeraire Cultuur  
Leiden

 

Rita Hulsma

Regio Leiden

64 pg. | ISBN 9059114396 | € 9,98 | 2004

Verkrijgbaar in de boekhandel of rechtstreeks via De Terebinth
 


‘Maar dat ik ben verstooten door de universiteit, dat heb ik vaak beschreid’, liet de in 1801 overleden J. Pelgrom op zijn zerk beitelen. Zo deed deze laborant aan de universiteit van Leiden postuum zijn beklag over de manier waarop zijn werkgever hem heeft behandeld.
Het wemelt in de regio Leiden van de graven van mannen die aan de Leidse universiteit verbonden zijn geweest. Vandaar dat het accent in dit deeltje ligt op graftekens van en verhalen over hoogleraren. De oudste zerk van een professor ligt in de Pieterskerk. Hij bedekt het graf van Johannes Heurnius, de eerste Leidse hoogleraar in de geneeskunde, en dateert uit 1601.

Een van zijn collega’s zorgde voor een lovend grafschrift. De Hooglandse Kerk kan zich onder meer beroemen op het epitaaf voor burgemeester P.A. van der Werff, die Leiden door het beleg heen sleepte, en op het graf van Justinus van Nassau, bastaardzoon van Willem van Oranje.  Op Groenesteeg zijn tussen het groen tal van juweeltjes te vinden, zoals een sierlijk Jugendstil monument uit 1905 en vier regels van het gedicht Herbst van de Duitstalige dichter R.M. Rilke op het graf van een in 1877 jong gestorven vrouw. De graftekens van hoogleraren uit de eerste helft van de 20ste eeuw zijn overwegend zeer sober. Ook de zerk uit 1902 van professor T. Zaaijer, die onderzoek deed naar de doodsoorzaken van de slachtoffers van de beruchte Leidse gifmengster Goeie Mie.
De  neoclassicistische kapel is op de katholieke begraafplaats Zijlpoort het meest in het oog springende element. In de categorie klein maar fijn valt de belettering die Anton Pieck ontwierp op de zerk van een familielid.

Leiden RhijnhofRhijnhof is de jongste begraafplaats van Leiden, die met zijn crematorium en golvende urnenwanden met beide benen in het heden staat.
Op de begraafplaats bij het Groene Kerkje in Oegstgeest staat een grafmonument uit 1929 dat uitloopt in een schapenkop, maar ook komen hier tamelijk veel eigenzinnige hedendaagse graftekens voor, zoals een raamwerk met een wapperend gordijn. Elders in deze plaats staat op een grasveldje een eenzame zuil ter nagedachtenis aan  Daniël A. Wyttenbach, hoogleraar Latijnse en Griekse letteren.

Leiden GroenesteegEn wie zou het graf van een Nobelprijswinnaar achter de Dorpskerk van Voorschoten zoeken? Toch is daar H. Kamerlingh Onnes begraven. Leiderdorp biedt onder meer enkele unieke moderne graftekens en Zoeterwoude heeft onverwacht veel katholieke dodenakkers. Op een ervan  is in 1840 aartspriester Jan van Banning begraven. Hij had bij testament bepaald dat alleen zijn stoffelijk omhulsel in het graf mocht liggen ‘om zonder hinder bij het bazuingeschal van Gods engelen te kunnen opstaan en te midden zijner Zoeterwoudenaren ter oordeel te verschijnen.’

Illustraties uit boek.
Links: Rotonde op de begraafplaats Rhijnhof in Leiden.
Rechts: Overzicht begraafplaats Groenesteeg in Leiden.

Terug naar homepage Terebinth