FUNERAIRE CULTUUR BOLLENSTREEK

‘Een linne cleet/ een houten plancke/ vaer ic mede/ int ander lant.’ Aldus luidt het randschrift van de tombe in Rijnsburg, waar de beenderen zijn bijgezet van enkele graven van het Hollandse Huis. Maar niet iedereen voer op dezelfde golven naar dat andere land, want de verscheidenheid aan begraafplaatsen in de Zuid-Hollandse Bollenstreek is groot. Dat was vooral het gevolg van de verzuiling van de samenleving.

Anno 2004 beweegt deze zich in de Bollenstreek op funerair gebied over het algemeen nog langs confessionele lijnen. Er zijn veel rooms-katholieke begraafplaatsen, enkele hervormde, een gereformeerde en een joodse dodenakker, en tevens een begraafplaats die lang voordat de Protestantse Kerk Nederland haar intrede deed als ‘protestants’ werd aangemerkt. Op enkele dodenakkers zijn gedeeltes ingericht voor afzonderlijke groeperingen, die als begraafplaatsen binnen de begraafplaats fungeren. In Warmond bijvoorbeeld beschikken jansenisten, een 17de eeuwse afsplitsing van de rooms-katholieke kerk, over een gedeelte van de hervormde begraafplaats. Zelfs binnen een bepaalde religie was soms sprake van een onderverdeling, want op de rooms-katholieke begraafplaats in Warmond bevindt zich een restant van de dodenakker van het voormalige Groot-Seminarie, terwijl de overleden geestelijken van het voormalige missiecollege in Katwijk aan de Rijn op het terrein van het college werden begraven.

Ook veel instellingen voor psychiatrische patiënten die in de eerste decennia van de 20ste eeuw werden geopend, hadden hun eigen dodenakkers. Dat paste in de toenmalige filosofie van een gesloten instelling. Voorbeelden daarvan bevinden zich in Noordwijkerhout en Bennebroek. In Noordwijkerhout ligt het graf van de organist C. Hoyberghs, die werd geroemd om zijn sublieme orgelspel in de kapel van de inrichting St. Bavo. Behalve enkele personeelsleden zoals Hoyberghs zijn daar toch vooral patiënten ter aarde besteld. Zij kregen allemaal dezelfde kleine grafsteen. Een van de weinige uitzonderingen is een stèle die bovenaan is uitgevoerd als een baseballpetje en is voorzien van de tekst: ‘Dag vrolijke trommelaar’.

Een groot contrast met de vaak eenvormige graftekens op de begraafplaatsen van de psychiatrische instellingen vormen de graven van de welgestelden. In de kerk van Katwijk staat een imposant 17de eeuwse grafmonument voor de in 1654 overleden Willem II baron van Liere en diens bijna twintig jaar later gestorven vrouw Maria van Reygersbergh. In de bijbehorende grafkelder is in 1787 onder meer jonker Willem Lodewijk baron van Wassenaer bijgezet. J. Le Francq van Berkheij herdacht hem in een gedicht, waarin hij schreef dat Van Wassenaer werd begraven waar ‘Reigersberg nog zit te schreyen,/ By haer Gemael, te vroeg ontlyft,/ wyl zy tot marmer ligt verstyft.’

Deze publicatie is tot stand gekomen dankzij steun van Provincie Zuid-Holland, Prins Bernhard Cultuurfonds Zuid-Holland, Stichting Dr Hendrik Muller’s Vaderlandsch Fonds, Fonds 1818, Gemeente Katwijk, Gemeente Noordwijk, Gemeente Warmond

Titel: Funeraire Cultuur Bollenstreek
Auteur: Rita Hulsman
Formaat: 22x15,7 cm
Omvang: 64 pagina’s
Uitvoering: full-color omslag, zwart-wit binnenwerk
Illustraties: circa 60
ISBN: 90-5911-149-4
Uitgave: De Terebinth, Rotterdam.
Prijs: € 9,98

Verkrijgbaar in de boekhandel of rechtstreeks bij De Terebinth
De Terebinth Bestelformulier

< Overzicht

Terug naar homepage Terebinth